ضیائ الدین ئیبن ئەسیر

زەیاەدین نەسروڵڵا کوڕی محەمەد، ناسراو بە ئیبنولئەسیر، لە ساڵی ١١٦٣ی زایینی لە شاری جەزیرەی بۆتان لە دایک بووە و لە ساڵی ١٢٣٩ی زایینی لە شاری بەغدا کۆچی دوایی کردووە. ئەم زانا و نووسەرە لە خێزانێکی دیاری کورد پەروەردە بووە کە سێ برای ناودار بوون و هەریەکەیان لە بوارێکی زانستدا بوونەتە پێشەنگ. زەیاەدین لە بواری ئەدەب، ڕەوانبێژی و ڕەخنەی ئەدەبیدا یەکێکە لە گەورەترین ناوەکانی مێژووی ئیسلامی. گرنگترین شاکاری ئەم نووسەرە پەرتووکی (المثل السائر في أدب الكاتب والشاعر)ـە کە تاوەکو ئێستاش وەک سەرچاوەیەکی سەرەکی و بێوێنە بۆ تێگەیشتن لە جوانییەکانی زمان و هونەرەکانی ڕەوانبێژی دەناسرێت. ئەو تەنها پیاوی قەڵەم نەبوو، بەڵکو وەک وەزیر و ڕاوێژکارێکی نزیک لەلایەن سوڵتان سەڵاحەدینی ئەیوبی و دواتریش کوڕەکانییەوە متمانەی پێ کراوە و ڕۆڵی گرنگی هەبووە لە بەڕێوەبردنی کاروباری دەوڵەتدا. کاریگەریی زەیاەدینی ئیبنولئەسیر لەوەدایە کە توانیویەتی بنەماکانی ڕەخنەی ئەدەبی ڕێک بخات و زمان وەک ئامرازێکی پتەو بۆ گەیاندنی واتا بەکار بهێنێت. ژیانی وەک نموونەیەک دەبینرێت بۆ ئەو ڕۆشنبیرانەی کە خزمەتی زانستیان لەگەڵ بەرپرسیارێتیی سیاسی و نیشتمانیدا گرێ داوە، و ناوەکەی وەک یەکێک لە ڕێبەرانی هزری کوردی لە جیهانی ئیسلامیدا بە زیندوویی ماوەتەوە.