ئیحسان نووری پاشا

ئیحسان نووری پاشا (١٨٩٣ – ١٩٧٦) سەرکردەیەکی سەربازی و سیاسیی ناسراوی کوردە کە لە ناوچەی بەدلیس لە باکووری کوردستان لەدایک بووە. ناوبراو لە مێژووی هاوچەرخی کورددا وەک هێمای خۆڕاگری و داڕێژەری بنەماکانی سوپایەکی ڕێکخراو بۆ نەتەوەی کورد سەیر دەکرێت. ئیحسان نووری پاشا ڕۆڵی سەرەکی هەبوو لە ڕابەرایەتیکردنی شۆڕشی ئاگری لە نێوان ساڵانی ١٩٢٧ تا ١٩٣٠. ئەو توانی لە ناوچەی کێوی ئاگری، کۆماری ئاگری دابمەزرێنێت و وەک سەرۆکی ئەو کۆمارە ئەرکەکانی ڕاپەڕێنێت. بەهۆی شارەزایی قووڵی لە زانستی سەربازیدا کە لە قوتابخانە جەنگییەکانی سەردەمی عوسمانیدا بەدەستی هێنابوو، توانی بۆ ماوەیەکی درێژ لە بەرانبەر هێزە داگیرکەرەکاندا بەرگری بکات و دۆزی کوردی بگەیەنێتە ئاستێکی نێودەوڵەتی. گرنگیی ئەم کەسایەتییە لە ئێستادا لەوەدایە کە ئەو تەنها جەنگاوەرێک نەبوو، بەڵکو نووسەر و مێژوونووسێکیش بوو. کتێبەکەی لەسەر بنەچەی کورد و مێژووی نەتەوەکەی، بەڵگەیەکی گرنگە بۆ سەلماندنی ڕەسەنایەتی گەلی کورد. ئیحسان نووری پاشا نموونەی ئەو سەرکردەیە بوو کە زانست و خەباتی چەکداری بۆ یەک ئامانج کە ئەویش ئازادی بوو، یەکخست. پاش تێکچوونی شۆڕش، ژیانی لە پەنابەریدا لە ئێران بەسەر برد و تا کۆچی دوایی، وەک ڕاوێژکارێکی نەتەوەیی و پارێزەری مافە ڕەواکانی کورد مایەوە.